علمی- آموزشی

روشهای نوین تدریس

جکیده مطالب آمزشی ارزشیابی کیفی توصیفی

مقدمه

سنجش وارزشیابی یک اصل انکارناپذیردرهرامری محسوب می گردد که مسئولیت آن رصدکردن فعالیت های انجام شده وچگونگی ومیزان تحقق اهداف مورد نظردرهرفعالیتی است.امروزه نظام تعلیم وتربیت اسلامی به دنبال آن است تاباایجادشرایط مطلوب انسان رادرمسیرهدف غایی ونهایی اوحرکت داده وبه هدف عالی اوکه رسیدن به رشدوتکامل انسانی است نزدیک یاواصل نماید.لذاروش های مورد استفاده دراین ارزیابی بایددقیق،کامل ورصدکننده همه ابعاد(شناختی،عاطفی-رفتاری،جسمی،اجتماعی و...)وجودی اوباشد.ازطرفی فضای مناسب حضورمتربیان درمراکزتعلیم وتربیت رافراهم نماید.

همه صاحب نظران به این مطلب اذعان دارندکه نوع انتظاروابزارهای سنجش تاحدودزیادی تعیین کننده نوع فعالیت است وسمت وسوی حرکت هربرنامه ای خواهدبود.بایک نگاه اجمالی درمی یابیم که شیوه های سنجش وارزیابی رایج درنظام تعلیم وتربیت باعث گردیده بودتافرایندیاددهی-یادگیری ساری وجاری درآموزش وپرورش تاحدودی تک بعدی ویک سویه رشد کند وبه جای توجه به ابعاد وجودی متربیان بیشترین تمرکز بربعدشناختی دانش آموزان معطوف گرددودرنتیجه ضمن برهم زدن آرامش روانی آنان،ایجاد محیطی ناامن،تقویت رقابت های ناسالم،تکیه برتوانمندی های فردی،یادگیری سطحی وکوتاه مدت،شوق ورغبت درتربیت وتحصیل راکاهش دادوبه جای تلاش برای وصول به همه ابعاد متعالی درنظر گرفته شده برای آموزش وپرورش صرفا به بعدعلمی آن(نه به صورت جامع بلکه درحدناقص)توجه گرددبه همین دلیل وبرای اصلاح فرایندها وبهبودوضعیت فعلی وتوجه به ابعادمختلف وجودی متربیان دست اندرکاران نظام آموزش وپرورش رابرآن داشت تابااصلاح نظام ارزش یابی سایر مولفه های آن (نیروی انسانی،محتواهای آموزشی،روش های تدریس و..)رانیزدچارتغییروتحول نموده وباشیوه ای جدید نسبت به رفع نواقص موجوداقدام وبرکارآمدی واثربخشی تعلیم وتربیت عمومی کشور بیفزاید.لذاارزشیابی کیفی-توصیفی باتوجه به ابعادمختلف ومثبت آن که نشات گرفته ازمبانی دینی است موردتوجه برنامه ریزان قرارگرفت وبعدازاجزای آزمایشی آن به مدت پنج سال وانجام مطالعات علمی جهت اطمینان ازکارآمدی آن درسال 1387برای اجرای سراسری دردوره ابتدایی وآن هم به صورت پله ای توسط شورای عالی آموزش وپرورش تصویب وبرای اجراابلاغ شد.

اجرای صحیح ودقیق آن منوط به اصلاح وتغییرنگرش مهمترین عناصردخیل درآموزش وتربیت دانش آموزان یعنی معلمان،مربیان،مدیران واولیا آنان می باشد.

 

 

 

 

 

مهمترین اهداف  ارزشیابی کیفی توصیفی

1-بهبود کیفیت  فرآیند  یاددهی و یادگیری

2-بهبود بهداشت روانی دانش آموزان در محیط یاد دهی - یادگیری ( کلاس،مدرسه، خانه)

مهمترین ویژگی های  ارزش یابی  کیفی- توصیفی

1-تغییر تاکید از ارزش یابی  پایانی  به ارزشیابی تکوینی و فرایندی

2-تغییر مقیاس فاصله ( 20-0)

3-تنوع  ابزار های  جمع آوری اطلاعات

4-تغییر در ساختار کارنامه

5-تغییر در الگوی  تصمیم گیری درباره ارتقای  دانش آموزان

ثبت مشاهدات

بارها اتفاق می افتدکه رویداد یا پدیدهای را می نگریم اما به بسیاری ازجزئیات وموارد مهم آن توجه نداریم وصرفاً آن را             می بینیم،اماهدف ازمشاهده درارزشیابی توصیفی ملاحظه ی دقیق وهدفمند هرپدیده یارویداد است.

بسیاری ازمشاهدات معلم درحین وانجام فعالیت دانش آموزان صورت می گیردومعلم درحین اجرای فعالیت به میان دانش آموزان می رود نحوه ی عملشان رابه صورت فردی،گروهی مشاهده وراهنمایی می کند وضعف وقوت هاراگوشزدمی کنداین عمل درواقع نوعی مشاهده است.بعضی وقتها مشاهدات درموقعیت مشاهده به کارگرفته وبه دانش آموزان بازخوردداده می شود.گاهی هم لازم می شودبخشی ازمشاهدات ثبت گردد.حال روش ثبت مشاهدات به دوصورت رایج آن موردتوجه قرارمی گیرد

1- واقعه نگاری

2 - فهرست وارسی ،چک لیست

درواقعه نگاری ثبت وقایع ورویدادهای معنی دار که گهگاه معلم درکلاس ومدرسه ازدانش آموزان مشاهده                               می کند.رفتارهاوفعالیت های خاصی که کودک سرمیزند،عمدتاً برای واقع نگاری موضوعیت دارد.(به صورت منظم اتفاق           نمی افتد.)

هرواقه نگاری دارای سه بخش توصیف عینی رویدادتفسیروارائه ی راهکارمناسب آن است .

دربخش توصیف ،آن چه واقعا رخ داده است نوشته شده وسپس آن رویداد تفسیر می گردد.دربخش تفسیر،به دلایل احتمالی ودربخش راهکاربه راه حل ها یانتایج مثبت ومنفی آن نیز اشاره می شود.

نکات مهم دربه کارگیری ابزار واقعه نگاری

بخش هایی از عملکرد رفتار دانش آموزان را که به نحوه ی دیگر نمی توان ثبت و بررسی نمود،درواقعه نگاری بایدمورد توجه قرارداد.مثل:نحوه ی تعامل با همسالان ، رفتارهای غیرقابل انتظارچه مثبت،چه منفی،بروزمهارت یا توانایی خاص،فعالیت های غیرمعمول درسی و غیردرسی که در راستای انتظارات آموزشی توسط دانش آموزان انجام می شود، ابتکارات وخلاقیت ها را    می توان حین فعالیت دانش آموزان ثبت کرد.تاریخ  واقعه نگاری برروی گزارش ثبت شود هررفتاری درموقعیتی که بروز کرده است معناپیدا می کند بهتراست موقعیت یاشرایط وقوع رخداد دربخش توصیف واقع نگاری بیان شود.

اطلاعات ثبت شده ازدسترس دیگران حتی والدین دورباشددرصورت نیاز،برای اعمال مداخله های آموزشی ورفع مشکلات احتمالی دراختیاروالدین یا مسئولین مدرسه قرارگیرد.

درهنگام نوشتن گزارش، رویداد واقع بینانه توصیف شود.توجه صرف به ضعف هایاقوت ها،ازدانش آموزان تصویری یک سویه به دست می دهد .

ثبت رویدادهاهمیشه نیازنیست که باتفسیریاراهکارهمراه باشد.دربرخی مواردنوشتن رویدادبه تنهایی کفایت می کند.زیرابرخی رویدادها درنگاه کلی آن رخداد بارفتارهای دیگردانش آموزان قابل تفسیر است. 

چک لیست یا فهرست وارسی:

فهرست وارسی که از آن با عنوانهایی چونچک لیست، فهرست بازبینی، سیاهه رفتار، فهرست  بررسی  و ... یاد می گردد"یکی از انواع ابزارهای سنجش مشاهده ای محسوب می شودکه معلم با توجه به اهداف وانتظارهای هر فعالیت آموزشی؛مهارتی؛نگرشی؛با سنجه های ساده؛قابل فهم؛روشن و مشخص فهرستی فراهم می نماید که به آنها فهرست وارسی    می گویند.  یکی از ابزارهای مهم که می تواند معلم را در دستیابی به اهداف و انتظارات آموزشی یاری دهد چک لیست یا   سیاهه رفتار است که لازم است همکاران عزیزبصورت علمی وبه جا از آنها استفاده نمایند. چرا که استفاده بیش از حد ازاین چک لیست هااز یک سوموجب خستگی و افزایش حجم کاری معلمان گردیده وازسوی دیگراصل مهم و اساسی کارمعلم یعنی هدایت فرایند یاددهی ویادگیری را تحت الشعاع قرار می دهد.

برای تهیه یک فهرست وارسی رعایت مراحل زیر ضرورت دارد:

1-نخست باید اهداف آموزشی خود را مشخص کنید تا بتوانید نشانه های تحقق اهداف یا انتظار آموزشی را فهرست نمایید.

2-شواهد تحقق انتظار آموزشی مورد نظر بصورت عبارات و جملات کوتاه و ساده اما واضح و قابل فهم  مشاهده نوشته شود.

3-گویه های فهرست وارسی به یک شکل نوشته شود [یا جمله کامل یا به صورت یک گروه اسمی وعبارت فاقد فعل] که حداکثر دوازده گویه باشد.

بنابراین توصیه می گردد همکاران محترم در کاربرد ابزار، سه اصل  مهم زیر را در نظر داشته باشند:

1-  تناسب ابزار با هدف

2-  اصل صرفه جویی

3-  تناسب ابزار با امکانات

به عبارت دیگر همواره جهت ارزیابی انتظارات آموزشی منا سبترین ابزارها را استفاده نمایند و لزومی ندارد که برای سنجش یک انتظار آموزشی از چند نوع ابزار متفاوت استفاده نمایند. برای مثال وقتی انتظار آموزشی  ما در درس فارسی پایه اول ابتدایی این است که دانش آموز [به درستی می نویسد]  این انتظار را می توان با استفاده از تکلیف درس یا املا و ابزار مناسب بنا به صلاحدید همکار محترم به خوبی سنجید.

 

 آزمون عملکردی

 آزمون های عملکردی به آن دسته از آزمون ها  گفته می شود که فرایند و نتایج یادگیری فراگیران را به طور مستقیم مورد سنجش قرار می دهد .

 با توجه به اینکه بخش زیادی از اهداف و انتظارات آموزشی در حیطه ی مهارت ها قرار دارد یعنی در بسیاری از موارد نتیجه ی یادگیری فراگیران،کسب مهارت  و به کار بردن شناخت هاست . به عبارت دیگر تنها دانستن یک موضوع کافی نیست و به کار بردن آن لازم است و مناسب ترین راه ارزشیابی واقعی از عملکرد و توانایی فراگیران آزمون های عملکردی می باشد .

مهارت های مشاهده ،تفسیر یافته ها ، مهارت های آزمایشگاهی در درس علوم ، مهارت های حل مسئله در درس ریاضی ، مهارت برقراری ارتباط در درس فارسی  و مهارت استفاده از نقشه در درس جغرافی از جمله انتظارات آموزشی در حیطه مهارتی می باشد .

  آزمونهای عملکردی اطلاعات لازم را از میزان تحقق اهداف مهارتی ، عمق یادگیری و میزان فهم فراگیران تا سطح کاربرد ارائه می دهد .

  به طور کلی آزمون عملکردی ابزار خاصی است که از طریق آن فراگیران با اجرای فعالیتی ،اثری را تولید میکنند یا عملاً نشان می دهند که به چه دانشی دست یافته اند و به چه میزان مهارتی را کسب نموده اند . بسیاری از این نوع آزمون ها در محیط واقعی یا شبه واقعی رخ می دهد .

ا نواع آزمون های عملکردی :

1- آزمون عملکردی کتبی : که در آن معلم از دانش آموز می خواهد :

گزارشی را ارائه دهد .                                                  داستان کوتاهی بنویسد .

نقشه ای را رسم کند .                                                 اطلاعاتی را جمع آوری و بر اساس آن نموداری را رسم کند .

درباره موضوعی تحقیقی بنویسد .                            نقشه سیم کشی ساختمانی را رسم کند .

2- آزمون عملکردی شناسایی :  در این آزمون معلم از دانش آموز می خواهد :

غلط های املایی یک متن را پیدا کند .                             بر روی نقشه رودها و دریاچه ها را شناسایی کند .

در یک متن صفت ها و موصوف ها را مشخص کند .        عیب یک مدار الکتریکی را شناسایی کند .

3-آزمون عملکردی نمونه کار : در این نوع آزمون از دانش آموز خواسته می شود :

مکعبی را با ابعاد مختلف بسازد                               متنی را ترجمه کند (شعر را به زبان ساده بنویسد)

ماده ی شیمیایی جدیدی بسازد .                            اطلاعاتی را گردآوری و  آن را در جدولی طبقه بندی کند .

روزنامه دیواری تهیه کند .                                        گروهی از سنگ ها ، برگ ها را جمع آوری و طبقه بندی نماید .

آزمایشی را انجام دهد .

4- آزمون عملکردی در موقعیت های شبیه سازی شده : در این نوع آزمون ها در شرایط غیر واقعی از دانش آموز خواسته     می شود که فعالیتی را انجام دهد .نقشی را ایفا نماید .           حرکات مختلف شنا را بیرون از آب انجام دهد .

کمک به مصدوم و دادن تنفس مصنوعی را نمایش دهد .

پناه گیری در هنگام زلزله را به صورت مانور در کلاس انجام دهد .   

نوع حرکت جانوران را به صورت تقلیدی در کلاس اجرا کند .

 

آزمون مداد کاغذی :

 یکی از ابزارهای جمع آوری اطلاعات که برای ارزشیابی از عملکرد تحصیلی دانش آموزان از آن استفاده می گردد آزمون مدادکاغذی است . آزمون مداد کاغذی تقریبا شباهتی با آزمون کتبی (در ارزشیابی سنتی )دارد با این تفاوت که به جای نمره ،بازخورد توصیفی به دانش آموز داده می شود . در برخی از دروس مانند :ریاضی ،فارسی بر طبق نظر معلم از آزمون مداد کاغذی استفاده می شود ولی در دروسی مانند علوم ، قرآن ، هنر ، ورزش و خواندن ، نیازی به طراحی این آزمون نیست .

شیوه اجرای آزمون مداد کاغذی :  اولین شرط در اجرای این آزمون این است : آزمون مداد کاغذی به گونه ای طراحی شده و برای دانش آموزان به گونه ای معرفی شود که هیچگونه استرس و اضطرابی را در دانش آموز ایجاد نکند و دانش آموز به عنوان یک تکلیف درسی به این ابزار نگاه کند نه به عنوان آزمون .

 دومین گامی که باید در اجرای این آزمون برداشته شود اینکه نحوه ی طراحی سوالات  به صورت انواع سوالات (تشریحی کوتاه پاسخ چهارگزینه ای و ... )باشد . سوالات سعی شود از آسان به مشکل طراحی شود تا موقع پاسخگویی در بچه ها تشویش و نگرانی ایجاد نکند . معلم با طراحی سوالات مدادکاغذی می تواند از اطلاعات حاصله در راستای اهداف ارزشیابی استفاده کند .

 در تهیه آزمون مدادکاغذی معلم نباید به سوالاتی که تنها سطح حافظه و فهم را می سنجد اکتفا کند ، بلکه باید سطوح بالاتر یادگیری(کاربرد،تجزیه و تحلیل، ترکیب و ارزشیابی) را مورد توجه قرار دهد . در هنگام برگزاری آزمون برای دانش آموزان توضیح داده شود که آزمون مدادکاغذی فقط به عنوان یک فعالیت یادگیری مورد استفاده قرار گیرد.

محیط کلاس باید برای اجرای آزمون چه از لحاظ فیزیکی و چه از لحاظ روحی و روانی مناسب باشد و امنیت و آرامش در کلاس حفظ گردد.

 هنگام اجرای آزمون معلم می تواند برای آرامش خاطر دانش آموزان از آنها بخواهد کتاب های خودشان را باز کرده و به صورت (open book  ) به سوالات پاسخ دهند.

 

 خود سنجی و همسال سنجی

«خود سنجی عبارت است از ارزشیابی فرد از عملکرد و فعالیت های یادگیری خودش و همسال سنجی عبارت است از ارزشیابی دانش آموز از عملکرد و فعالیت های یادگــیری همسالانش ، هدف اساسی این دو روش ایجــاد احساس مسئولــیت بیشتر نسبت به یادگیری خـود و همسالان است . همچنین خـــود آگــاهی ، افزایش حس مراقبت از فرآیــند یادگیری نیز از اهداف دیگر به کارگیری این دو روش است »

دانش آموزان با استفاده از اطلاعاتی که از طریق خود سنجی ها وسنجش های  همسالان به دست میآورند در باره ی یاد گیری خـود با هـمسالان قضاوت می کنند . دانش آموزان با استفاده از خود ارزشیابی و ارزشیابی هـمسالان ،به ویژه تامل در باره ی نتایج یاد گیری وباز خورد آن ها ،مسئولیت بیش تری در یاد گیری خود بر عهده می گیرند.این گونه ارزشیابی ها ،شیوه های ارزشیابی تکوینی قدرتمندی هستند. در خود ارزشیابی ،دانش آموز با تـامل در فعالیت های خود و در ارزشیابی همسالان ،دانش آموز با تـامل بر فعالیت های سایـر دانش آموزان "یـاد گیری در باره ی یادگیری "را می آموزند.

هدف نهايي اين است كه دانش‌آموزان هدايت فرايند يادگيري را به عهده بگيرند، با وجود اين، در اغلب موارد چگونگي رسيدن به اين هدف مشخص نيست.  ارزشيابي براي يادگيري به دانش‌آموزان كمك مي‌كند كه با پيشرفت در فراگيري مهارت خود ارزشيابي، فرايند يادگيري خود را تحت نظارت خود بگيرند.  اصول ارزشيابي براي يادگيري، به هم مربوطند درست همان‌طور كه دخالت دادن دانش‌آموزان در فرايند ارزشيابي باعث مي‌شود ارزشيابي بيش‌تر به نوعي آموزش شبيه شود، آنان بايد ياد بگيرند كه با استفاده از بازخورد توصيفي معلم، به بهترين نحو ممكن خود را ارزشيابي كنند.  در اين جا طرحي پيشنهاد مي‌شود كه دانش‌آموزان براساس سه پرسش از خود، در جهت خودارزشيابي گام بر مي‌دارند.  اين پرسش‌ها عبارتند از :

1-  مي‌خواهم به كجا برسم ؟

دانش‌آموزان براي پاسخگويي به اين پرسش بايد هدف‌هاي آموزشي را به نحو روشن بشناسند.  چنانچه دانش‌آموزان بدانند كه براي رسيدن به چه هدفي بايد تلاش كنند، آسان‌تر ياد مي‌گيرند. 

2- در حال حاضر كجا هستم ؟

دانش‌آموزان مي‌توانند نمونه كارهاي خود را با نمونه كارهاي بهتر و برجسته‌تر مقايسه وسعي كنند تفاوت‌ها را تشخيص دهند. 

3- چگونه فاصله‌ام را كاهش دهم ؟

ارزشيابي براي يادگيري به دانش‌آموزان كمك مي‌كند كه براي حركت از موقعيت فعلي به سمت رسيدن به هدف نهايي چه كنند. 

اشکال خود سنجی و همسال سنجی

اشکال خود سنجی و همسال سنجی می تواند چک لیست ، جملات ناتمام و توصیفی کاکل باشد.

با توجه به موضوع بهتر است معلم از روش خود‌سنجي و هم سال سنجي در آموزش فراگیران بهره ببرد، يعني هر از چند گاهي از دانش‌آموز بخواهد عملكرد ( آثار و نتايج فعاليتهاي يادگيري)خود را ارزشيابي نمايد.  اين روش بايد با دقت و وسواس به كار گرفته شود.  اساسي‌ترين شرط ضروري براي استفاده از روش خود‌سنجي آگاهي دانش‌آموز از معيارها و ملاك‌ها است .براين اساس بهتر است معلم بر خودسنجي‌ها و هم‌سال سنجي‌ها نظارت داشته باشد و خود هم از عملكرد دانش‌آموزان ارزشيابي به عمل آورد.

سنجش والدین

مشارکت والدین در سنجش و ارزش یابی کودکشان کاری به غایت حساس است . اساساً ، نفس مشارکت والدین مطلوب و پسندیده و حتی ضروری است.

چگونگی کاربرد سنجش والدین

-یکی از راه کارهای اساسی و درخور توجه برای زمینه سازی مشارکت والدین در سنجش عملکرد دانش آموزان آموزش آنان است. معلم باید در جلساتی با والدین به گفت و گو پردازد و درباره ی این موضوعات با آن ها بحث نماید.

-بهتر است این جلسات به صورت کارگاهی برگزار شود و برای والدین تمریناتی در این باره تدارک دیده شود .

-شیوه هایی که برای خود سنجی گفته شد در این جا نیز قابل استفاده است . والدین به کمک آموزش هایی که معلم به آنها می دهد ، می توانند از این شیوه ها استفاده کنند ، از جمله :

1-فهرست وارسی

2-توصیف کامل

3-جملات ناقص

4-تصحیح آزمون های مدادکاغذی توسط والدین در منزل

5-پرسش و پاسخ

پرسش از دانش آموز در خصوص محتوای مباحث درسی و اصلاح و توسعه ی آن توسط والدین در جریان پرسش و پاسخ .

1-گفت و گو

بحث با دانش آموز درباره ی آموخته ها ، دیده ها و نگرش ها در زمینه ی مباحث درسی و اصلاح و بهبود و توسعه ی آنها . برای مثال می توان بحث را با این پرسش آغاز کرد که امروز در مدرسه چه یادگرفته ای ؟

2-بررسی پوشه ی کار دانش آموز در مدرسه

معلم  هر از چند گاهی این فرصت را برای والدین فراهم سازد تا والدین به بررسی پوشه ی کار فرزندشان بپردازند و در مورد فرآیند یادگیری آنان با معلم تبادل نظر نمایند.

 

تکالیف درسی ( فعالیت های  یادگیری)

در برخی موارد  تکالیف درسی  با آزمون های عملکردی  بسیار شبیه  همدیگرند  اگر  تفاوتی هست بیش تر در  هدف اجرای   آن هاست .  به این صورت  که در آزمون های عمکردی  ، هدف اساسی ،  آزمودن  دانش و مهارتهای  کسب  شده ی دانش آموزان است و در تکلیف  هدف اساسی  ماندگاری  بهبود و توسعه  دانش  و مهارت های آنان است  اما آزمون های عملکردی نیز به توسعه ی مهارت  و دانش آموزان  منجر  می شود  و همچنین  می توان  از تکلیف  درسی برای ارزش یابی ازدانش و       مهارت های  کسب شده ی دانش آموزان استفاده کرد  به عبارت دیگر  اگر چه معلم در هنگام دادن تکلیف  به دانش آموزان  مشتقیماً قصد  ارزش یابی  از آن ها را  ندارد  اما می توان  با استفاده  از  نتایج این فعالیت  یادگیری  پیشنهادی  اطلاعات  مناسبی  از وضعیت  یادگیری دانش آموزان  به دست آورد بر این اساس  تکالیف درسی  یکی از ایزار های مهم  ارزش یابی است   و بررسی  تکالیف درسی  اطلاعات ارزشمندی  از عملکرد  دانش آموزان  را به دست  می دهد  استفاده از ابزار مهم  تکالیف  درسی برای ارزشی یابی چگونگی  یادگیری و پیشرفت  دانش آموزان  به روشنی  نشان  می دهد  که چگونه می توان  ارزش یابی و تدریس را با همدیگر   در آمیخت   و آن دو را  به مثابه ی  یک جریان  واحد در نظر  گرفت   در اصل  طراحی تکلیف  برمبانی  ارزش یابی های فرایندی  انجام  می گیرد  ودر ازرش یابی های   صورت گرفته  از اجرای تکالیف  نیز  به  بهبود  یادگیری  و جریان تدریس ( طراحی تکالیف  و فعالیت های  یادگیری  کامل  تر  و دقیق تر ) کمک می کند تکالیف درسی  اگر به خوبی  طراحی و اجراشوند  می توانند موجب  بهبود  و توسعه ی مهارت های دانش آموزان  شوند   و هم منبعی  برای ارزش یابی از  پیشرفت  دانش آموزان   باشند  این  نکته  در ارزش یابی  کیفی - توصیفی  بسیار مهم است .

 انواع تکلیف  براساس  تعداد مخاطبان

-تکالیف عمومی :  تکالیفی که برای همه دانش آموزان  کلاس در نظر گرفته می شود

-تکالیف گروهی : تکالیف گروهی  براساس  نوع گروه  و هدف  گروه تعیین  می شود مهم این است که تکلیف گروهی  باید قابلیت اجرای  گروهی را  نیز  داشته  باشد وآن ها را به تعامل و همفکری  وا دارد.

-تکالیف  انفرادی :  این تکالیف  براساس  شناخت  معلم  از ویژگی های  دانش آموزان  تعیین می شود  وجود  تفاوت های  فردی  در بین  دانش آموز این  دسته  از  تکالیف را ضروری  می نماید. 

انواع تکالیف بر اساس هدف

تکالیف تمرینی :این نوع تکالیف ، قدیمی ترین و رایج ترین تکالیف درسی در مدارس اند و معمولاً به صورت کتبی و برای تثبیت یادگیری به روش تکرار و تمرین اجرا می شود .

تکالیف آماده سازی و آمادگی :این گونه تکالیف بیش تر برای درس های روزهای بعد به کار می رود.

تکالیف بسطی و امتدادی : این نوع تکالیف ، میزان شناخت و مهارت شاگردان را از سطح معمول بالاتر می برد و آن را توسعه    می دهد. این تکالیف می تواند به صورت پروژه به دانش آموزان ، داده شود.

تکالیف خلّاقیّتی : معلم با طراحی این نوع تکالیف ، دانش آموزان را وادار می کند تا با نوآوری کاری را عملی سازند یا اثر کاملاً جدیدی از خودارائه دهند. در درس « هنر » و « بنویسیم » این تکالیف جایگاه خاصی دارد .

تکالیف ترمیمی(اصلاحی): این گونه تکالیف بین دو نوع تکالیف تمرینی و تکالیف بسطی قرار می گیرد اساساً ناظر به نقاط ضعف و قوت به دست آمده از فرایند ارزشیابی از یادگیری است.

 

 

پرسش های پی گیر

روش دیگری که می توان آن را در راستای اهداف ارزش یابی کیفی - توصیفی به کار گرفت ، پرسش های پی گیر است که اساساً شکل گیری نوعی چرخه ی بازخورد بین معلم و دانش آموز است. این روش در مقایسه با روش ها و ابزارهای دیگر جمع آوری اطلاعات ، کمی غیرعادی به نظر می رسد. زیرا به روش تدریس بیش تر شباهت دارد تا روش یا ابزار ارزش یابی .

پرسش های پی گیر ، با پرسش های مستمر تفاوت دارد . در این شیوه ، هر پرسش و هر پاسخ می تواند بازخوردی برای طرف مقابل ( معلم یا دانش آموز ) باشد و به توسعه و تعمیق یادگیری وی منجر می شود. پرسش های پی گیر ، از مهارت های اساسی و ضروری معلمان است. این نوع پرسش ، ذهن دانش آموزان را عمیقاً درگیر موضوع می کند . معلم با شنیدن پاسخ های         دانش آموز ، از میزان درک وفهم او از موضوع آگاهی می یابد و از ضعف ها و بدفهمی هایش مطلع می شود.

برای کاربرد بهتر ابزار پرسش های پی گیر این نکته ها باید مورد توجه واقع شود:

-زمان پاسخ گویی افزایش داده شود.

-باید از همه ی دانش آموزان انتظار پاسخ گویی داشت.

-پاسخ های درست یا نادرست دانش آموزان ، هر دو می تواند در شناخت میزان درک و فهم دانش آموزان کمک کند .

-در شرایطی که دانش آموزان در حال فعالیت های یادگیری هستند ، پرسش و پاسخ می تواند به صورت گفت وگوی دو طرفه ی معلم با دانش آموز صورت گیرد.

-بیش ترین تلاش معلم صرف پرسش هایی شود که موجب کاویدن و مطالعه ی مسائل مهم شود، تا میزان فهم و قدرت تفکر دانش آموزان تقویت گردد.

 

پوشه کار

یکی از این شیوه های نوین، روش پوشه کار(کارپوشه،کارنما، سنجش پروندهای،پوشه عملکرد)است «پوشه کار» شاه ابزار       ارزش یابی کیفی-توصیفی است که هویت دانش آموزان رادرهمه ی ابعادشخصیتی باهدف وسازمان منظمی درخودنگهداری    می نماید. مفهوم پوشه کار(پورت فولیو)ازلحاظ تاریخی عبارت بوده است ازکیف چرمی که نقاشان،هنرمندان،موزیسین ها،فیلمنامه نویس ها و...که معمولا با کارعملی سروکارداشته اند، نسخه های پیش نویس و یا نهایی اثرهنری خود را درآن قرارداد و با خود حمل می کرده اند.اما مفهوم پوشه کاردرتعلیم وتربیت،عبارت است ازمجموعه ای ازآثاردانش آموزکه درطی جریان یادگیری وفرایند تدریس ودرطول زمان،به تدریج ازطریق همکاری مشترک دانش آموز،معلم وگاهی سایرهمکلاسی های دانش آموز،شکل می گیردوتکمیل می شود.

تعریف پوشه کار(کارنما)

مجموعه ای ازنمونه کارهای دانش آموزان که درجریان یاددهی-یادگیری هدفمند جمع آوری گشته،آگاهانه انتخاب گردیده ومنظم سازماندهی شده وبیانگرمیزان تلاش،پیشرفت وموفقیت دانش آموزان است وهمچون آلبومی،تصاویر گوناگون ودرمسیررشددانستن،توانستن وبه کاربستن دانش آموزان رادرمراحل مختلف فرایندیاددهی-یادگیری،به نمایش وقضاوت       می گذارد.

ضرورت استفاده ازپوشه کار

فرایندها وفراورده های یادگیری غیرشناختی دانش آموزان باروش های معمول،قابل اندازه گیری نیستند.بنابراین روش پوشه کاریکی ازشیوه های قابل استفاده دراین زمینه می باشد.

1-به دانش آموزان امکان می دهدتاشاهدرشدوپیشرفت خودباشد.

2-فرصت شناخت واصلاح اشتباهات رابه دانش آموز می دهد.

3-به دانش آموزفرصت می دهد تاشاهدرشدوپیشرفت خودباشد.

4-ابزاری برای تعامل باهمکلاسی ها،معلمان ووالدین است .

5-دانش آموزان ازطریق ارائه پوشه کارفرصت پیدامی کندتامیزان توانایی ها و دانش خود را مستند سازد.

6-به معلم امکان می دهدتابامرورپوشه کاردانش آموز،قابلیت های وی رابه درستی شناسایی وبرای آموزش وی،برنامه ریزی نموده وبااطمینان بیش تروبراساس دلایل مستنددرمورداوقضاوت کند.

7-به والدین امکان می دهدتادرجریان روندآموزش فرزندشان قرارگیرند،نقاط قوت وضعف اورابشناسندونقش مثبت،سازنده وفعالی درهدایت تحصیلی اوداشته باشند.

8-زمانی که قراراست دانش آموزبخشی ازکارهای خودرابرای نگهداری درپوشه انتخاب کند،این عمل به وی فرصت تمرین برای تصمیم گیری های آگاهانه وقضاوت مسئولانه می دهد.

9-شادی انگیزاست،چراکه تهیه پوشه کارنیازمندفعالیت ذهنی وبدنی است.همین اقدام،زمینه ی شادی ،نشاط وسرزنده بودن دانش آموزان رافراهم می گرداند.

انواع پوشه کار

فراورده ای :یعنی پوشه کاربهترین کارها،که برای نشان دادن موفقیت های یادگیرنده تنظیم می گردد.

فرایندی:پوشه کاری است که به منظور معرفی رشدپیشرفت دانش آموزبه کارمی رود.

فراورده ای فرایندی:دراین پوشه کارمنتخبی از کارهای دانش آموز(انتخاب دانش آموزومعلم)به منظورارائه ی تصویری از موفقیت هاورشدوپیشرفت اوگردآوری وگلچین می گردد.درواقع این نوع ازپوشه کارمدنظرارزشیابی کیفی توصیفی می باشد.

اجزاوعناصرپوشه کار

مهمترین اجزاوعناصرپوشه کارعبارتنداز:1-پوشه 2-جلدومشخصات روی جلد3-فهرست محتوی 4-برگ شرح حال               5-محتوی6-نمون برگ خودارزیابی دانش آموز7-نمون برگ ارزیابی معلم 8-نمون برگ ارزیابی والدین 9-نمون برگ پیشرفت 10-نمون برگ ارزیابی مدیر

پوشه

پوشه می تواندبه صورت کلاسور،پروندان(زونکن)تلک(طلق)تولیدی دانش آموز ،کیسه پلاستیکی و...باشد.توصـیه می گردد به منظوربایگانی موثر،دست رسی آسان وزیبایی ظاهری،یک نوع خاص تهیه یاتولیدگردد.

مراحل تهیه پوشه کار

مرحله اول:سازماندهی وبرنامه ریزی

مرحله دوم:مرحله جمع آوری وانتخاب شواهد

مرحله سوم:مرحله ارزیابی وارائه بازخورد

معلم ، برای تولید پوشه کاری مفید و موثر در هدایت تلاش ها و پیشرفت های دانش آموزان ، فعالیت زیر را انجام می دهد .

1- هدف های هر درس را مشخص می نماید.

2-تعیین شواهدی که قرار است در پوشه کار قرار گیرد . این شواهد شامل : آزمون ها ، تکالیف ، تولیدات و سایر موارد

3-تهیه نمون برگ های ارزیابی . این نمون برگ ها با توجه به اهداف و ملاک ها توسط معلم تهیه می گردد.

4-با توجه به تعداد دروس ، پوشه کار به بخش ها و لایه های مورد نیاز تقسیم می گردد .

5-توجیه دانش آموزان و اولیاء در خصوص ضرورت و اهمیت و نقش وظایف آنها در تنظیم پوشه کار .

6-ملاک ها و سنجه های مورد انتظار برای هر نمونه کار را به اطلاع دانش آموزان می رساند .

مرحله جمع آوری و انتخاب شواهد :

در مرحله جمع آوری شواهد ، معلم با توجه به ملاک ها و سنجه هایی که تعیین کـرده ( در مرحـله اول ) آثاری را که نمایـانگر کوشش ها و پیشرفت های دانش آموزان در فرایند یادگیری است و بتواند به دانش آموز و اولیا در شناخت عملکرد و روند رشد ، کمک نماید ، با درج تاریخ و دلایل انتخاب ، بر روی شواهد ، انتخاب و نظرات خود را روی هر یک از آن شواهد ، ثبت و سپس در پوشه کار ، نگهداری می نماید .

 

مرحله ارزیابی و ارائه بازخورد :

در این مرحله معـلم با بررسـی شـواهد موجـود در زمینه هر موضوع درسی در پوشه کار ، و پیـوند دادن آنها به یکدیگر، پازل پیشرفت دانش اموز را به شکل :

1- موردی : (به منظور ارائه راه حل و رهنمودهای کیفی لازم ، به شکل کتبی و شفاهی بعد از انتخاب هر نمونه کار دانش آموز ، در طول سال انجام می گیرد )

2- ادواری : (به منظور تعیین وضعیت دانش آموزبا اشاره به موفقیت ها ، نکات مثبت و همچنین کاستی ها و ضعف های یادگیری و جهت اطلاع دانش آموز و هم والدین ، حداقل هر ماه یک بار انجام می گیرد ) 

3- پایانی : ( به منظور اظهار نظر کلی در مورد ویژگی ها ، توانمندی ها ، ضعف های احتمالی و ... در فرم هایی تحت عنوان فرم پیشرفت (کارنامه ) ، در پایان سال تحصیلی انجام می گیرد ) ترسیم و بازنگری می نماید .

برخی از معیار هایی که معلم در ارزشیابی از پوشه کار

- پشتکار ، صبر و حوصله در ارائه شواهد .                                   توانایی کار گروهی

- تحقق اهداف آموزشی ( اهداف پایه اهداف درس )                - توانایی برقراری ارتباط

- تصحیح اشتباهات                                                                    - توانایی حل مسئله

- تلاش در جهت ارائه نمونه کارهای بهتر                                    - توانایی طرح مسئله

- توانایی استفاده از ابزار                                                            -  خلاقیت و نو آوری

- دقت در کار                                                                             - سعی در رعایت نظافت ظاهری پوشه

- کاربرد آموخته ها                                                                   - کنجکاوی و پرسشگری و ....

مشخصات روی جلد هر پوشه کار :

نام استان ، منطقه ، سال تحصیلی و پایه تحصیلی نوشته شود . در شیرازه پوشه کار ، نام خانوادگی و نام دانش آموز نوشته شود که این کار جهت نگهداری الفبایی کل پوشه کارها و دسترسی سریع و آسان به آنها در قفسه ی مربوط ، بسیار مهم می باشد . ضمنا در پایه اول علاوه بر اسم دانش آموز با عنایت به اینکه دانش آموز هنوز قادر به خواندن نیست بهتر است عکس او نیز در شیرازه پوشه کار الصاق گردد تا هنگام مشارکت ، با مشکلی روبرو نشود .

محتوای پوشه کار :

این پرسش مهمی است که : "چه مـوادی را باید در پوشه  کار قرار داد؟" در پاسخ به این پرسش مهـم بایـد گفت که یک راه و روش ساده برای تعیین مواد لازم برای قرار دادن در پوشه  کار وجود دارد و آن این است که به اهداف و نشانه های تحقق آن ها در هر ماده ی درسی مراجعه شود .از بررسی آن ها روشن می شود که چه موادی برای این ماده درسی بیش تر مفید است که در پوشه  کار قرار گیرد .

محتوای پوشه کار باید مجموعه ای از نمونه کارهای مرتبط ، به هم پیوسته و فرایندی دانش آموز را شامل گردد که علاوه بر بازده عملکرد یادگیری و ... ، نارسایی های یادگیری دانش آموز و نحوه ی رفع مشکلات و اصلاحات آن ها را نیز نشان دهد .

نمون برگ خودارزیابی دانش آموز:

زمانی که دانش آموز به پوشه کار خود مراجعه می نماید و یا نمونه کارهای خود را در پوشه قرار می دهد یا با کنترل محتوای پوشه کار ، شواهد ضعیف خود را بهبود می بخشد آگاهانه یا ناآگاهانه به ارزیابی از کار خود

 می پردازد و خود ارزیابی را ، که مهارت مهمی برای پیشرفت یادگیری است ، فرامی گیرد .

نمون برگ ارزیابی معلم :

معلم در این نمون برگ ، نتیجه ی ارزشیابی های ادواری از روند پیشرفت دانش آموز را درج می نماید .

 

نمون برگ ارزیابی والدین :

از آنجا که ارتباط نزدیک ، مداوم و مستمر دانش آموز با والدین فرصتی مغتنم به شمار می رود ،لذا بایسته است زمینه ای برای هماهنگی و همکاری آگاهانه بین دانش آموز، معلم و والدین فراهم گردد. پوشه کار یکی از این زمینه هاست که به والدین امکان می دهد تا روند آموزش و یادگیری فرزندشان مطلع شوند ، و نقش مثبت ، سازنده و فعالی در هدایت تحصیلی او داشته باشند .

نمون برگ پیشرفت تحصیلی :

ارزش و اعتبار پوشه ی کار به سنجش صحیح و علمی آن توسط معلم بستگی دارد که معلم باید با اتخاذ شیوه ی مناسب ضمن ایجاد شرایط خود ارزیابی برای دانش آموزان و ارزیابی والدین و همچنین با انجام ارزیابی های مرحله ای که از روش تحلیلی و مبتنی بر ملاک ها و نشانگرهای روشن استفاده می کند ، به ارزیابی کلی از پوشه با بهره گیری از تمام مراحل قبلی اقدام نماید .

نکاتی برای مدیریت پوشه  کار :

ارزش و اعتبار پوشه کار به سنجش صحیح و علمی آن توسط معلم بستگی دارد که معلم باید با اتخاذ شیوه ی مناسب ضمن ایجاد شرایط خودارزیابی  برای دانش آموزان و ارزیابی والدین و همچنین با انجام ارزیابی هایمرحله ای که از روش تحلیلی و مبتنی بر ملاک ها و نشانگرهای روشن استفاده می کند ، به ارزیابی کلی از پوشه با بهره گیری از تمام مراحل قبلی اقدام نماید .

با پوشه کار دانش آموزان در ارزشیابی توصیفی چه کنیم ؟

با پوشه کار دانش آموزان :

الف ) قبول شده در خرداد

ب ) نیاز به تلاش بیشتر در خرداد

ج )نیاز به تلاش و آزمون مجدد در شهریور ماه  ؟

پوشه کار از منظر بعضی از همکاران و معلمان به منزله ی تمامیت ارزشیابی توصیفی تلقی می شود که این برداشتی ناصـواب و اشتباه است . باید به پوشه کار به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در ارزشیابی توصیفی نگاه ویژه داشت و براساس آن در تمامی سال تحصیلی و در هنگام بازخورد پایانی آخر سال ، بهره برداری لازم را در تصمیم گیری و قضاوت های نهایی نمود .

پوشه کار مناسب پوشه ای فراورده ای فرایندی است که آئینه ای از عملکرد دانش آموز می باشد .

الف ) پوشه کار دانش آموزان ارتقاء یافته در خرداد ماه :

1- ارائه برای بازبین و ارزشیابی نهایی والدین

2- در این شرایط معلم همراه با گزارش پیشرفت تحصیلی (کارنامه) فرم پیشرفت تکمیل نموده و سپس پوشه کار را تحویل دانش آموز یا اولیاء او خواهد داد .

ب)پوشه کار دانش آموزانی که در خرداد نیازمند سیاست های مداخله ای هستند :

چون معلم باید با دانش آموز در روند های تعریف شده ی کلاسی و پروژه ای سیاست های جبرانی اعمال نماید ، پوشه کار        می تواند دستمایه ای قوی در راهنمایی مطلوب معلم باشد . لذا کماکان در کلاس باقی خواهد ماند . (یعنی معلم پوشه کار این گروه از دانش آموزان را به شورای مدرسه (مدیر نماینده شورا ) تحویل خواهد نمود .)

ج)دانش آموزان نیاز به تلاش مجدد در شهریور ماه :

در این زمان دانش آموز چه به پایه بالاتر راه پیدا نماید ( قبول شود )و چه ننماید ، معلم ضمن تکمیل فرم پیشرفت ، پوشه کار را تحویل دانش آموز و اولیاء او می گرداند . ضمن این که در هر دو نوبت ، هنگام تحویل پوشه کار به دانش آموز ، به او توصیه خواهد نمود که پوشه کار خود را به عنوان سابقه ای از هویت تحصیلی خود ، نزد خویش نگهداری نماید .

 

 

 

 

 

بازخورد:

در هر نظام ارزش یابی عنصر بازخورد وجود دارد . در واقع ارزش یابی بدون بازخورد ناقص و ناتمام خواهد بود. بازخورد عبارت است از آگاهی یافتن دانش آموز و معلم از جریان توسعه و پیشرفت جریان یادگیری در کلاس درس.

یکی از فعالیت های مهم معلم در فرایند یاددهی و ارزش یابی ارائه ی بازخوردهای مؤثّر و پیوسته به دانش آموزان می باشد. بازخورد مؤثّر دو وجه مثبت دارد : یکی وجه شناختی و دیگری وجه انگیزشی . وقتی دانش آموز هدف آموزشی را بشناسد و از ضعف های خود در رسیدن به آن هدف ها آگاه شود ، مهارت شناختی پیدا می کند .

زمانی که دانش آموز خود تشخیص دهد تا چه اندازه به هدف نزدیک شده و چه شکافی را باید پر کند ، توانایی فرایند یادگیری او ترغیب به برداشتن گام بعدی می کند که عامل رغبت و انگیزه نقش مهمی در فرایند آموزش دارد .

عوامل مؤثّر در انتخاب روش بازخورد :

1- زمان بازخورد               2 - میزان بازخورد               3- طریقه ی بازخورد                 4- مخاطب بازخورد

1- زمان بازخورد : زمان مناسب برای دادن بازخورد به دانش آموزان وقتی است که آن ها هنوز درگیر هدف های مورد نظرند و فرصت کافی برای اعمال بازخوردها دارند . مثال : تحویل به موقع ورقه ی امتحانی یا تکلیف پس از درج نظرات معلم دادن بازخوردهای فوری ( همان لحظه ) و مناسب به پرسش های صرفاً حافظه ای مانند پایتخت ایران کجاست و تکالیفی مانند عبارت درست و نادرست و همچنین به بدفهمی های دانش آموزان بازخوردهایی که به فرایند تفکر دانش آموزان مربوط است مانند تفکر در حل یک مسئله باید با تأخیر انجام شود و زمانی که دانش آموز قرار است از بازخورد استفاده کند آن را به تأخیر بیندازد.

2- میزان بازخورد : بازخورد باید در حد کفایت باشد نه کم و نه زیاد . یعنی دانش آموز با دریافت بازخورد بتواند گام بعدی را در فرایند یادگیری خود تعیین کند . بازخورد باید بر موارد آموزشی تأکید کند و نه بیش از آن بازخورد بر هدف اصلی تأکید کند در مورد هر تکلیف فقط به دو یا سه نکته بازخورد داده شود وبر قوت ها هم دست کم به اندازه ی ضعف ها تأکید کند . علامت گذاشتن با خودکار قرمز روی غلط ها و زیادنوشتن و همچنین فقط روی برگه های مشکل دار بازخورد نوشتن از جمله بازخوردهای نامناسب هستند.

3- طریقه بازخورد : که به سه صورت انجام می پذیرد. الف) شفاهی  ب) کتبی  ج) نمایشی دیداری ( عملی )

-  بازخورد شفاهی : مانند گفت و گوی معلم با دانش آموزی که در حال حل یک مسئله است .

- بازخورد کتبی یا نوشتاری : مانند آنچه که معلم بر روی تکالیف دانش آموزان می نویسد.

- بازخورد نمایشی دیداری ( عملی ): مانند یاددادن چگونه قلم به دست گرفتن نوآموز دوره ی آمادگی

برای دانش آموزی که در خواندن و درک مطلب ( نوشته ها ) ضعیف است ویا حجم بازخورد شما زیاد است بازخورد شفاهی بدهید. اگر می خواهید درباره ی موارد بازخورد تفکر و تأمل کند بازخورد کتبی بدهید . در فعالیت های عملی بازخورد خود را با اجرای نمایشی از آن یا مشابه سازی آن همراه کنید.

4- مخاطب بازخورد : متوجه باشید که برای چه کسی می نویسید یا با چه کسی صحبت می کنید . گفته ها و نوشته هایتان باید در حد فهم مخاطبان باشد. بازخورد ممکن است به صورت انفرادی باشد یا گروهی . وقتی به دانش آموزی به صورت انفرادی بازخورد می دهید او احساس می کند که معلم واقعاً دوست دارد من یاد بگیرم . بازخورد گروهی خاص زمانی است که همه یا بیشتر دانش آموزان در مورد یک مفهوم در تکالیفشان مشکل دارند . در زمانی تعداد محدودی از دانش آموزان مشکل دارند تکرار مجدد درس برای همه کلاس روش خوبی نیست . در این مورد بازخورد انفرادی بهترین بازخورد است .

عوامل مؤثّر در انتخاب محتوای بازخورد : 1- کانون توجه بازخورد 2- مقایسه  3- عملکرد 4- ظرفیت 5- شفافیت  6- خاص مخاطب

1-کانون توجه بازخورد : پژوهشگران بازخورد را در سه سطح متمایز قرار داده اند .  بازخورد به نتیجه کار به فرایند انجام تکالیف به میزان خود کار بودن دانش آموزان ( دانش آموز بازخورد را می شنود ، می فهمد و به کار می بندد. )

در بازخورد قوت ها و ضعف ها را در نظر بگیرید . بهتر است بازخورد بر فرایند انجام کار متمرکز گردد . بازخورد ها نباید           در بر دارنده تعریف و تمجید یا تضعیف شخصیتی دانش آموزان را در گیرد. نقد کردن بدون پیشنهاد راه کار برای بهبود پیشرفت بازخورد مناسبی نیست .

2- مقایسه در بازخورد : در امتحانات معمولاً معلمان از ملاک های هنجاری ( مقایسه دانش آموز با دیگر دانش آموزان ) یا ملاک نُرمی ( مقایسه عملکرد دانش آموز با یک استاندارد ) استفاده می کنند . معیار دیگری هم وجود دارد و آن ملاک دانش آموز محور است یعنی مقایسه کار دانش آموز با کار قبلی خود او . استفاده از ملاک هنجاری را در بازخورد دادن توصیه نمی کنیم . بهتر است از ملاک های نرمی و دانش آموز محور با توجه به زمینه بازخورد استفاده کنیم . دانش آموزان متوسط به پایین نیاز دارند که از میزان پیشرفتشان ( نه فاصله ای که برای رسیدن به هدف باید طی کنند ) مطلع شوند . در این موارد مقایسه وضعیت فعلی و قبلی دانش آموز مفید خواهد بود .

3- عملکرد ( شیوه ی ارائه ) : بازخورد بهتر است به شیوه ی توصیفی ارائه شود و از بازخورد همراه با قضاوت که مانع تلاش دانش آموز برای حل مشکلات و بهبود کارش می شود باید پرهیز کرد . در بازخورد مناسب قوت و ضعف دانش آموز با مشاهده کار او بیان می شود و از شرح دادن کار او با کلمه ی بد یا خوب ، دادن جایزه و تنبیه ، انتقاد یا تعریف کلی و عام باید پرهیز کرد . امتیاز دادن به فعالیتی که هدف آن تمرین و بهبود یادگیری است از بازخورد های نا مناسب به شمار می رود .

4- ظرفیت بازخورد : بازخورد یا مثبت است یا منفی و بهتر است مثبت باشد . اما مثبت بودن به معنای رضایت ساختگی یا خوب جلوه دادن کار دانش آموزنیست . وقتی کار به واقع خوب نیست ، نمی باشد مثبت یعنی دیدن قوت های او و تعیین اینکه در چه مواردی به تلاش نیاز دارد و راهنمایی وی برای این که بتواند پیشرفت کند .

5- شفافیت بازخورد : در بازخورد توصیفی به دانش آموزان دوزبانه علاوه بر زبان فارسی در صورت امکان از زبان مادری او هم کمک بگیرید ، بازخورد را تکرار کنید ، به آرامی و شمرده صحبت کنید ، از واژگان ساده استفاده کنید، اصطلاحات مهم را توضیح دهید ، بدون تکلف و با روال عادی صحبت کنید ، از بازخوردهایی که برای دانش آموزان قابل فهم نیست پرهیز کنید .

6-خاص بودن بازخورد : در بازخورد یک اصل طلایی وجود دارد ، بازخورد نه خیلی کم و نه خیلی زیاد بلکه به اندازه باشد . بدیهی است بازخورد اگر خیلی کلی باشد مشکل دار است .جملاتی مانند بیشتر بنویس ، بیشتر تلاش کن برای دانش آموزان مبهم است همچنین استفاده از جملاتی مانند کار خیلی خوب بود ، تشویق کننده است ولی باز هم مبهم است باید خوبی کار او مشخص شود . بنابراین در بازخورد پیشنهادهایی باید ارائه داد که برای برداشتن گام بعدی او را هدایت کند و نقش راهنمایی کننده را داشته باشد و نکاتی را باید بیان کرد که به یادگیری او کمک می کند .

   اجزای بازخورد :

     به طور کلی یک بازخورد کامل شامل سه  بخش است :

1- توصیف وضعیت موجود                 2- ارائه رهنمود             3-درج تاریخ

در بخش توصیف وضعیت دانش آموز در جریان یادگیری به زبان ساده بیان می شود یعنی میزان موفقیت و خطاهای او مشخص می شود .

در قسمت رهنمود معلم دانش آموز را در رفع خطا ها و توسعه ی موفقیت هایش کمک می کند .

  به یک نمونه از بازخورد توجه نمایید :

قوت : فرزندم خط زیبایی داری کلمات زیادی را درست نوشتی .

ضعف : اما در نقطه های نشانه ها گاهی اشتباه می کنی .

رهنمود : بهتر است یک کتاب قصه برداری و دور کلمه های با نشانه ی سه نقطه خط بسته قرمز و کلمه های با نشانه ی دو نقطه خط بسته ی آبی بکشی و بعد به من نشان بدهی .

 نمونه دیگری از بازخورد :

فرزندم از اینکه نوشته ها را روان و درست خواندی و با دوستانت همکاری کردی لذت بردم تلاش شما قابل تحسین است .

پیشنهاد می شود 

- برای ارائه یک بازخورد سازنده از فعالیت دانش آموز جملات خود را با این عبارت ها و مشابه آنها آغاز کنید .

- دختر خوبم شما موفق شده اید که . . . .

- پسر خوبم شما . . . . . . را یاد گرفته اید .

- کارت نسبت به قبل بهتر شده است .

- امروز از کارت لذت بردم ،اما . . . .

- وقتی می بینم که کارت بهتر شده است خوش حال می شوم بنابراین ،این کارها . . . . را انجام بده .

- توانایی ات در جمله نویسی بهتر شده است .

- خوش حالم که از عهده ی محاسبه ی مساحت مستطیل برآمدی .

 

گزارش پیشرفت تحصیلی:

گزارش پیشرفت تحصیلی معادل " کارنامه" در نظام ارزشیابی سنتی است . اما با آن تفاوت های قابل توجهی دارددر واقع کارنامه یکی از برون دادهای گزارش پیشرفت تحصیلی در ارزشیابی توصیفی به شمار می رود. منظور از برون داد یعنی گزارش به والدین و دانش آموزان و مقامات بالاتر به صورت توصیفی است.هدف عمده گزارش پیشرفت تحصیلی بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان در کلاس است. شکل گزارش پیشرفت تحصیلی ثابت و یکسان نیست. اما در مجموع می توان گفت گزارش ها به چند نکته محوری باید متمرکز شود:

 1- ارائه تصویری از عملکرد درسی دانش آموز

 2- توجه به جنبه های مختلف شخصیت دانش آموز( توصیف وضعیت رفتاری دانش آموز)

 3- دیدگاه و توصیه های معلم درباره بهبود عملکرد دانش آموز.

روش گزارش توصیفی: این روش گزارش کاملا توصیفی و تشریحی است. و به انتظارات آموزشی و میزان و تحقق آنها معطوف می باشد.( آزمون های مداد کاغذی و آزمون های عملکردی و نظایر آنها که در پوشه دفتر کار و یا دفتر ثبت مشاهدات ساماندهی می شود.نمونه در درس ریاضی: شهریار در درس ریاضی تلاش خوبی داشته و پیشرفت او کاملا محسوس است. دو مجموعه را با هم مقایسه می کند و ... .

روش استفاده از مقیاس کیفی: دراین روش انتظارات آموزشی در هر درس فهرست شده و در مقابل هر انتظار میزان تحقق آن را در طیفی از مقیاس های تعریف شده بیان می نمایند. (مقیاس ها: خیلی خوب خوب و ...).

 توجه به جنبه های مختلف شخصیت دانش آموز( توصیف وضعیت رفتاری دانش آموز): در این بخش گزارشی ازجنبه های عمومی دانش آموز ارائه می شود(انضباط و ...). در اینجا نیز محور تفسیر اطلاعات مربوط به وضعیت عمومی دانش آموزان و داوری در مورد چگونگی تحقق آنها اهداف مشترکی است که در زیر نمونه هایی از آن اشاره می شود:

-رعایت بهداشت و ایمنی

-رعایت آموخته ها (ارزش ها ی اخلاقی)

-مسئولیت پذیری

-مشارکت در کار گروهی

-احترام به منابع دینی و ملی

-توجه به مطالعه و کتابخوانی

-تلاش برای یادگیری بیشتر در زمان ها و مکان های دیگر.

رعایت نکات ذیل در ارائه گزارش های شفاهی و نگارش گزارش توصیفی ضروری به نظر دارد:

-آغاز گزارش با ویژگی های مثبت دانش آموز

-بیان ضعف ها و کاستی های یادگیری دانش اموزان در قالب جملات مثبت

-عدم گزارش مشکلات رفتاری دانش آموزان بجز در موارد خاص

-گزارش معلم نباید کلی و سربسته باشد

-دوری از اغراق مثلا بی نظیر است یا توانایی ا حیرت انگیز است"

-اشاره به ویژگی های ذاتی و طبیعی افراد( چپ دستی)

-توجه به جنبه بسیار مهم و اساسی عواطف و هیجانات کودکان (همدردی با همسالان، حس دوستی)

-مشورت با افراد متخصص برای حل مشکلات عاطفی دانش آموزان( به هیچ کس برچسب نزنید)

 

 دیدگاه و توصیه های معلم درباره بهبود عملکرد دانش آموز:

-در این بخش معلم بر اساس تحلیل و تفسیر و داوری اطلاعات به دست آمده ، دیدگاه ها و توصیه های اصلاحی خود را برای بهبود پیشرفت دانش آموز در حین فرایند یاددهی_یادگیری به والدین یا معلم سال بعد ارائه می دهد

-مجموعه توصیه های معلم بر اساسی و مهم گزارش پیشرفت تحصیلی محسوب می شود.

-اساسا در این بخش معلم مهارت حرفه ای و تخصصی خود را نشان می دهد. این قسمت به ویژه برای دانش آموزان در خطر شکست تحصیلی بسیار ضروری است.(شرکت در کلاس های تقویتی، مراجعه به متخصص، مطالعه کتاب های خاص)

وظايف مديران ،آموزگاران و والدين دراجراي ارزشيابي توصيفي چيست؟

نظام آموزشي هركشوري ازعناصر مختلفي نظير:شيوه ها وروش هاي آموزشي،برنامه ها وموادتهيه شده براي تحقق اهداف آموزشي تشكيل شده است. توجه به هريك از اين عناصر،تحليل وبررسي آن ها،شناسايي عوامل مؤثردر شكست وموفقيت آن ها و... در عملكرد نظام آموزشي نقش و تاثير بسزايي دارد( فضل خاني وهمكاران،1387 ).  انتقادات وارده برنظام آموزشي كشورمان ازقبيل: افت تحصيلي پنهان وآشكار،آماده نكردن فراگيران براي زندگي واقعي،توجه نكردن به تمام جنبه هاي رشددانش آموزان،فقدان محيط هاي شاد ونشاط آور يادگيري و...سبب گرديده است تامسؤلان وبرنامه ريزان آموزشي به تغيير در عناصر نظام آموزشي بينديشند. تغييردرمحتوي كتب درسي،توجه به روش ها والگوهاي نوين تدريس،شيوه هاي كارآمددرجذب نيروي انساني ماهر ومتخصص وتغيير در رويكرد ارزشيابي از كمي به كيفي  از شواهد اين نوانديشي به منظور رفع كاستي ها وضعف هاي نظام آموزشي است.

بررسي و مطالعه ي رويكرد ارزشيابي كه به عنوان بخشي از برنامه ي درسي در نظام آموزشي است(آيزنر،1994)،به دليل تاثير برسايرعناصر نظام آموزشي ودر نهايت بركارآمدي اين نظام ،از اهميت فوق العاده اي برخوردار است. از سال هاي دور رويكرد حاكم بر ارزشيابي درنظام آموزشي كشور ما،رويكردي كمي يا نمره اي بوده است كه ضعف هايي مانند:نمره سالاري، محورقرارگرفتن امتحانات وحاكميت آن هادرتعيين سرنوشت فراگيران، اضطراب واسترس و...سبب گرديد تارويكرد توصيفي (كيفي)جايگزين آن گردد.اكنون وپس از سال ها اجراي ارزشيابي كمي،ارزشيابي توصيفي با هدف:بهبود مستمر يادگيري دانش آموزان از طريق كيفيت بخشي به فرايندارزشيابي،حذف حاكميت مطلق امتحانات در تعيين سرنوشت فراگيران،حذف نمره سالاري،كاهش اضطراب واسترس وتوجه به جنبه هاي مختلف يادگيري و...(حسني، 1387)از سال تحصيلي(90-89) به صورت قطعي درمدارس ابتدايي سراسركشور درحال اجراست . از آنجا كه به بارنشستن مطلوب، مؤثر، مفيدوشايسته ي اين رويكرد نو،نيازمند همدلي،همفكري وعملكرد مثبت وخوب همه ي عناصر جامعه به خصوص عناصر صف نظام آموزشي درمدارس مانند: مديران وآموزگاران ونيزاولياءدانش آموزان است ، لذابه بررسي وظايف اين عناصردر اجراي بهينه ي ارزشيابي توصيفي مي پردازيم:

  1-وظايف مديران مدارس:

-توسعه ي دامنه ي اطلاعات وآگاهي هاي خود درزمينه ي ارزشيابي توصيفي از طريق مطالعه ي  منابع آموزشي وكتب مرتبط با ارزشيابي توصيفي.

-فراهم آوردن امكانات مورد نياز آموزگاران به منظور اجراي بهتر فرايند ارزشيابي توصيفي.

- برگزاري كارگا ه هاي آموزشي درون مدرسه اي براي آموزگاران باحضور دعوت از صاحب نظران ،مدرسان  وناظرين علمي ارزشيابي  .

-برگزاري كلاس هاي توجيهي براي والدين دانش آموزان زير نظر آموزگاران مربوطه .

-تشكيل جلسا ت عمومي براي اولياءدانش آموزان و دعوت از صاحب نظران ،مدرسان  وناظرين علمي ارزشيابي توصيفي.

-حضور مستمر در كلاس درس به منظور نظارت برفراينداجرا،همفكري با آموزگار ودر نهايت تكميل  نمون برگ نظر مدير از پوشه كار دانش آموزان.(قره داغي،1388)

-برنامه ريزي كلاس هاي تكميلي (طرح مداخله)پيشنهاد شده از طرف آموزگاران براي دانش آموزان داراي  ضعف درسي.

-تامين منابع مالي برگزاري كلاس هاي طرح مداخله از طريق مسؤلين ،خيرين واوليادانش آموزان .

-توجه به نياز هاي معنوي آموزگاران به منظورتقويت  انگيزه ي آن ها درفراينداجرا.

-تجهيز كتابخانه ي مدرسه از طريق تهيه ي منابع آموزشي مانند:كتاب،فيلم وcd هاي آموزشي مرتبط باارزشيابي توصيفي براي آموزگاران ووالدين.

 (1-11)برنامه ريزي جلسات ماهيانه وپاياني(نوبت اول ودوم)به منظورارائه گزارش پيشرفت تحصيلي به والدين.

-اطلاع رساني در مورد رويكرد ارزشيابي توصيفي به والدين از طريق تهيه وتوزيع بروشوروجزوه هاي آموزشي.

-سازماندهي كلاس هاي درس باظرفيت حداكثر 25نفردانش آموز.  

 

2- وظايف آموزگاران:

-توسعه ي دامنه ي اطلاعات وآگاهي هاي خود درزمينه ي ارزشيابي توصيفي از طريق مطالعه ي  منابع آموزشي وكتب مرتبط با ارزشيابي توصيفي.

-تدوين طرح درس نظام مندومناسب بااستفاده از الگوها وروش هاي تدريس فعال ومشاركتي.

-ايجادفضاي شادوبانشاط در كلاس درس از طريق كار گروهي .

-ارائه ي گزارش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان به والدين به صورت انفرادي ودر زمان هاي تعيين شده.

-عدم مقايسه ي دانش آموزان با هم وتوجه به تفاوت هاي فردي آن ها.

-ارائه ي بازخوردهاي توصيفي متنوع،جذاب وبرانگيزاننده به دانش آموزان.

 (2-7)استفاده از انواع ابزارهاي جمع آوري اطلاعات براي قضاوت صحيح در موردعملكرد دانش آموزان.

-سهيم كردن اولياءدانش آموزان در امر ارزشيابي از فرزندان خود متناسب با توانايي هايشان.

-سهيم كردن دانش آموزان در ارزشيابي خود از طريق اجراي خودسنجي.

-واردكردن فعاليت هاي پروژه اي وتحقيقي متناسب باسن وپايه ي تحصيلي دانش آموزان در فرايند آموزش وارزشيابي.

-طراحي تكاليف هدفمند،متنوع ومناسب با وضعيت يادگيري دانش آموزان.

-پيشنهاد برگزاري كلاس هاي تكميلي (مداخله)به مدير مدرسه به محض مشاهده ي ضعف درعملكرد درسي دانش آموزان.

-انجام ارزشيابي به صورت مستمر ومداوم وهمگام با آموزش.

-اعلام حدود انتظارات خود باتوجه به محتوي كتب درسي به دانش آموزان ووالدين.

 3- وظايف والدين:

-شركت فعال در جلسات وكلاس هاي توجيهي تدارك ديده شده از طرف مدرسه.

-ارتباط مستمر ونزديك باآموزگاربه منظور آگاه شدن از وضعيت تحصيلي –تربيتي فرزندخود.

-ايجادزمينه ي مناسب در منزل به منظور كاربست آموخته هاي كلاسي توسط فرزند در مسائل روزانه.

-داشتن نگرش مثبت نسبت به اجراي ارزشيابي توصيفي .

- فراهم آوردن ملزومات مورد نياز فرزندان خود طبق خواسته ي آموزگاران.

-همكاري دربرگزاري كلاس هاي تكميلي (مداخله اي) درطول سال وياتابستان در صورت لزوم.

-مشاركت در ارزشيابي فرزند خود براساس دستورات آموزگارمانند:تكميل نمون برگ ارزيابي والدين از پوشه كار.(قره داغي،1388)

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی – قسمت اول:اهداف

ماده ١- اهداف ارزشیابی تحصیلی - تربیتی در دورة ابتدایی با توجه به اهداف دوره و اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی (مصوب جلسه ٧١٣ شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ٢١/٧/١٣٨٣) از طریق جمع آوری، طبقه بندی، تحلیل و تفسیر اطلاعات برای تشریح وضعیت تلاش، پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در کلاس، مدرسه و خارج از آن(نظام مکمل و فوق برنامه) با اهداف زیر انجام می گیرد:

-  اصلاح، بهبود و ارتقاء فرایند یاددهی _ یادگیری در کلاس، مدرسه، مراکز مکمل مدرسه و خارج از آن به ویژه از طریق افزایش تعامل موثر و سازنده بین معلم و دانش آموز.

-شناسایی و پرورش استعدادها، توانایی‌ها و علایق دانش‌آموزان با تکیه بر استعدادهای برتر هر یک از آنان.

- توجه و کمک به رشد متعادل و همه جانبة شخصیت دانش آموزان

-آگاه ساختن دانش‌آموز و اولیاء وی از فرایند پیشرفت تحصیلی تربیتی و جلب مشارکت آنان در بهبود عملکرد دانش آموز.

-ایجاد زمینة مناسب به منظور تقویت انگیزة یادگیری و پرورش استعدادهای برتر دانش آموزان از جمله خلاقیت و نوآوری و ایجاد مهارت خودارزیابی در دانش‌آموزان.

-تصمیم‌گیری در مورد ارتقاء دانش‌آموزان به پایة بالاتر با حصول اطمینان از میزان تحقق اهداف آموزشی تربیتی در چارچوب مقررات مربوط.

-تولید اطلاعات برای ارزیابی، اصلاح و تقویت برنامه ها و روشهای آموزشی- تربیتی.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت دوم:چگونگی ارزشیابی در توصیفی

ماده ٢- ارزشیابی پیشرفت تحصیلی - تربیتی در دورة ابتدایی به صورت تکوینی در طول سال تحصیلی بر اساس اهداف برنامة درسی هر پایه انجام می پذیرد. در این   ارزشیابی معلم و مربی با استفاده از ابزارهای مختلف از جمله آزمون‌های عملکردی، کار پوشه، مشاهدات، درس پژوهی و پروژه، اطلاعات لازم را در زمینه فعالیتهای داخل و خارج از کلاس و مدرسه و مراکز مکمل مدرسه از دانش آموزان اعم از فردی یا گروهی جمع آوری می کند تا بازخورد به موقع و مناسب را به ایشان ارائه نماید.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت سوم:نوبتهای ارائه نتایج ارزشیابی

ماده ٣- گزارش نتایج ارزشیابی پیشرفت تحصیلی - تربیتی دانش آموزان در طول سال تحصیلی و در هر زمان قابل ارائه می‌باشد لیکن برای اطمینان بیشتر به صورت رسمی و مکتوب در نوبت های زیر ارائه می شود:

الف) نوبت اول در دی ماه(شامل نتایج ارزشیابی های پیشرفت تحصیلی - تربیتی مهر ماه تا پایان دی ماه)

ب) نوبت دوم در خردادماه (شامل نتایج ارزشیابی های پیشرفت تحصیلی - تربیتی مهر ماه تا خردادماه)

ج) ارائه گزارش پیشرفت تحصیلی و تربیتی دانش آموزانی که در درس یا دروسی در خردادماه نیاز به آموزش و تلاش بیشتردارند(لغایت ١۵ شهریور).

تبصره- علاوه بر موارد فوق، مدیر مدرسه و معلم در طول هر نوبت، حداقل دو بار دیگر اولیاء دانش آموز را  از روند پیشرفت تحصیلی - تربیتی وی به نحو مقتضی مطلع می نمایند.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت چهارم:مقیاسهای توصیفی عملکرد دانش آموزان

 ماده۴- وضعیت آموزشی و تربیتی دانش آموز در هر درس بر اساس ارزشیابی های به عمل آمده در طول هر نوبت با توجه به اهداف آن  درس در حیطه های شناختی، عاطفی و مهارتی طبق مقیاس زیر مشخص و گزارش می شود.

نوبت اول

نوبت دوم

نوبت شهریور

خیلی خوب

خیلی خوب

خیلی خوب

خوب

خوب

خوب

قابل قبول

قابل قبول

قابل قبول

نیاز به آموزش و تلاش بیشتر

نیاز به آموزش و تلاش بیشتر

نیاز به آموزش و تلاش مجدد

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت پنجم:شرایط قبولی در خردادوشهریور

ماده۵- دانش‌آموزی در خرداد ماه شرایط ارتقا به پایه بالاتر را دارد  که در نوبت دوم در کلیه دروس حداقل سطح قابل قبول را کسب کرده باشد.

تبصره - سطح قابل قبول، حصول اطمینان معلم یا مربی از دستیابی دانش آموز به اهداف اساسی دروس می باشد.

ماده۶- دانش آموزی که در خردادماه شرایط ارتقا به پایة بالاتر را کسب نکند، تا ١۵ شهریور فرصت دارد با شرکت در کلاس های جبرانی و یا انجام فعالیت های پیشنهادی معلم یا مربی در قالب پروژه نسبت به جبران ضعف های خود در درس یا درس های مربوط اقدام نماید. معلم یا مربی با بررسی عملکرد دانش آموز در کلاس های جبرانی یا فعالیت های انجام شده توسط وی و یا انجام آزمون (آزمون‌های مناسب عملکردی) نتیجه ارزشیابی وی را اعلام می نماید.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت ششم:ارائه گزارش دانش آموزان توسط معلم

ماده٨- وضعیت آموزشی- تربیتی دانش‌آموزی که در حین سال تحصیلی با رعایت مقررات از مدرسه‌ای به مدرسه‌ای دیگر منتقل می‌شود، توسط معلم یا مربی مدرسه مقصد، با استفاده از مستندات و ارزشیابی های معلم یا مربی مبدأ (گزارش نوبت اول، توصیه ها و ...) تعیین می شود.

ماده٩- ارائه گزارش ارزشیابی آموزشی- تربیتی دانش آموزان، در نوبت های اول، دوم و شهریور ماه  باید به وسیلة معلم یا مربی در نمون برگ مربوط بدون قلم خوردگی، ثبت و امضاء شده، حداکثر تا ۵ روز پس از پایان دورة ارزشیابی هر نوبت به دفتر مدرسه ارائه شود.

تبصره- چنانچه معلم یا مربی مربوطه، در پایان هر نوبت (به هر دلیل) نتایج ارزشیابی دانش‌آموزان را ارائه ندهد، مدیر مدرسه ضمن گزارش به مدیریت آموزش و پرورش ادارة متبوع باید به تشخیص خود مدارک و اطلاعات مربوط به ارزشیابی دانش‌آموزان را برای اعلام نتیجه نهایی در اختیار یکی از معلمان یا مربیان واجد شرایط قرار دهد.

ماده١٠- مدیر مدرسه موظف است با همکاری معلمان و مربیان حداکثر تا ١٠ روز پس از هر نوبت ارزشیابی، گزارش نتایج آن را به صورت کتبی به اطلاع ولی دانش‌آموز برساند.

تبصره: نمون برگ گزارش پیشرفت تحصیلی - تربیتی دانش آموزان با نیازهای ویژه، توسط سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور تهیه و پس از تایید معاون آموزش و نوآوری به استان ها ابلاغ خواهد شد

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت هفتم:نحوه اعتراض به گزارش معلم

 ماده١١- مهلت اعتراض به گزارش ارزشیابی، حداکثر یک هفته پس از اعلام گزارش خواهد بود. مدیر مدرسه اعتراض دانش آموز یا ولی وی را در اختیار معلم یا مربی مربوطه قرار می دهد و ایشان با بررسی مجدد و با نظارت مدیر مدرسه و در صورت نیاز طرح در شورای مدرسه، نتیجة نهایی را حداکثر ظرف مدت 3 روز اعلام می نماید.

ماده١٢- نتایج ارزشیابی حداکثر یک ماه پس از خاتمة هر نوبت در دفتر ثبت ارزشیابی پیشرفت تحصیلی - تربیتی ثبت و پس از پایان سال تحصیلی، توسط مدیر مدرسه امضا و مهر و توسط نماینده اداره آموزش و پرورش مسدود می شود.

ماده١٣- ارزشیابی دانش آموزانی که دارای نقص عضو و یا مشکلات ویژه یادگیری هستند، متناسب با  ویژگی های ایشان انجام می پذیرد.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت هشتم :وضعیت تربیتی دانش آموز

ماده ١۵- وضعیت تربیتی دانش آموز با توجه به حیطه های شناختی، عاطفی و مهارتی و بر اساس مواردی از جمله ( رعایت آموزه های اخلاقی- احترام به ارزش های مذهبی- رعایت قوانین،  مقررات و ضوابط-  مشارکت در کار گروهی- مسئولیت پذیری در فعالیت های جمعی- رعایت بهداشت فردی و اجتماعی- اشتیاق به صداقت و امانت داری- توجه به مطالعه و کتابخوانی) با نظر معلم و مربی و تایید مدیریت مدرسه (مدیر یا معاون) برابر ماده ۴ گزارش می‌شود.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت نهم:تعیین پایه تحصیلی دانش آموز توصیفی

ماده١۶- پایة تحصیلی دانش‌آموزی که به عللی مانند عدم دسترسی به مدرسه، بیماری و یا اقامت در خارج از کشور نتوانسته به موقع وارد مدرسه شود و یا وقفه‌ای در ادامة تحصیل او ایجاد شده یا مدارک تحصیلی وی در اثر حوادثی از قبیل سیل، زلزله و آتش سوزی از بین رفته است، همچنین دانش‌آموزی که مدارک قابل قبولی برای ارزشیابی ندارد، با رعایت حداقل سن متعارف ثبت‌نام و بررسی‌های انجام شده از سوی شورای معلمان، توسط شورای مدرسه تعیین می‌شود و در ستون ملاحظات دفتر آمار به رأی شورای مدرسه استناد می شود. (سن متعارف در دورة ابتدایی برای پایه‌های اول تا پنجم به ترتیب ۶ و ٧ و ٨ و ٩ و ١٠ سال تمام می‌باشد).

 

 

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت دهم:وضعیت غیبت دانش آموز

ماده١٧- با توجه به اینکه در ارزشیابی جدید حضور فعال و مستمر دانش آموز ضروری است، گزارش پیشرفت تحصیلی برای دانش آموزانی ارائه می شود که حداقل ٨٠ درصد روزهای آموزشی را در مدرسه حضور داشته باشند. در صورتی که دانش آموزی با عذر موجه، کمتر از این میزان در مدرسه حضور داشته باشد، آن سال برای وی وقفه تحصیلی و در صورت غیرموجه بودن غیبت، برای وی ترک تحصیل محسوب می شود.

تبصره ١- تشخیص موجه و غیرموجه بودن غیبت به عهدة شورای مدرسه می باشد.

تبصره ٢- در مورد دانش آموزانی که یک یا چند سال وقفه تحصیلی داشته باشند، یک سال به سقف سنی مجاز تحصیل آنها اضافه می شود

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی-  قسمت یازدهم:شرایط جهش در توصیفی

ماده١٨- قبول شدگان ساعی و برجسته پایه های دوم و سوم ابتدایی با رعایت شرایط ذیل و تقاضای کتبی ولی خود می توانند مطابق مادة ۶ در ارزشیابی شهریورماه پایه بالاتر شرکت نموده و در صورت کسب سطح پیشرفت «خیلی خوب» در کلیه دروس به صورت جهشی به آن پایه ارتقا یابند.

الف) از کلیة دروس آن پایه و پایه(های) قبل، سطح پیشرفت «خیلی خوب» را کسب نموده باشند.

ب) آموزش و پرورش استثنایی صلاحیت های هوشی و روانی دانش آموز را به این منظور تایید نماید.

تبصره ١- دانش آموزان موضوع این ماده از ارزشیابی دروس تربیت بدنی و وضعیت تربیتی معاف می باشند.

تبصره ٢- استفاده از این ماده صرفاً یک بار در طول دورة ابتدایی و برای یک پایه مجاز می باشد.

تبصره ٣- گزارش پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی که با استفاده از مفاد این ماده قبول می شوند در نوبت شهریورماه ارائه شده و در دفتر ثبت ارزشیابی تحصیلی- تربیتی با ذکر استناد به مفاد این ماده ثبت و مهر و امضامی شود.

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت دوازدهم:ثبت نام داوطلبان آزاد

ماده١٩ - در دورة ابتدایی، ارزشیابی از داوطلبان  آزاد صرفاً در پایة پنجم ابتدایی و با داشتن شرط سنی حداقل١۴ سال تمام انجام می شود. این ارزشیابی در کلیة مواد درسی صرفاً به صورت پایانی و از تمام محتوای کتب درسی به شرح جدول ذیل به عمل می‌آید و نتیجة آن مطابق مادة ۴ گزارش می‌شود. برای درس تربیت بدنی و وضعیت تربیتی داوطلبان آزاد رتبه‌ای منظور نخواهد شد.

 

 

 

آشنایی با آئین نامه ارزشیابی توصیفی- قسمت سیزدهم:سایر موارد

 

نام درس

نوع ارزشیابی

 

قرآن

شفاهی

 

هدیه‌های آسمان

کتبی

 

انشاء فارسی

کتبی

 

املاء فارسی

کتبی

 

قرائت فارسی(خواندن، درک مطلب و دستور زبان فارسی)

شفاهی

 

مطالعات اجتماعی

___

 

تاریخ و تعلیماتی مدنی

کتبی

 

جغرافیا

کتبی

 

ریاضیات

کتبی

 

علوم تجربی

کتبی

 

هنر

کتبی

ماده ٢٠- مواد و تبصره‌هایی از این آئین‌نامه - که ناظر بر تحصیلات ضمن سال تحصیلی دانش‌آموزان است -شامل داوطلبان آزاد نخواهد شد.

ماده٢١- نمونة اسناد و مدارک تحصیلی دانش آموزان توسط معاونت آموزش و نوآوری تهیه و با تأیید وزیر آموزش و پرورش ابلاغ می شود.

ماده٢٢- نظارت بر حسن اجرای این آیین نامه و دستورالعمل های آن در داخل و خارج کشور به عهده وزارت آموزش و پرورش خواهد بود.

ماده٢٣- وزارت آموزش و پرورش موظف است گزارش ارزشیابی این آیین نامه را سه سال پس از اجرای آن به شورای عالی ارائه نماید.

.

 

ماده٢۴- این آیین نامه در جلسات کمیسیون اساسنامه ها و مقررات تحصیلی شورای عالی آموزش و پرورش بررسی و به تایید رسید و با تصویب آن کلیه مصوبات قبلی مغایر، برای مدارس مجری این طرح لغو می‌شود.

 

 گردآوری مطالب با همکاری جمعی از دوستان

    آبان ماه ۹۰                                                                                                            

 

+ نوشته شده در  شنبه سی ام مهر 1390ساعت 10:14  توسط غلامرضا صفرپور  |