علمی- آموزشی

  1)  در  طراحي سؤال ويژگي هاي  دانش آموزان از قبيل سطح سني ،توانايي هاواستعدادها ،پايه تحصيلي و…در نظر گرفته شود.

 2)   در طراحي سؤالات امتحان شرايط عمومي دانش آموزان امكانات،منابع ،تجهيزات ،نيروي انساني و …مد نظر قرار گيرد ،

    3)   طراحي سؤالات بر اساس بارم بندي وبودجه بندي كتاب درسي صورت پذيرد .

    4)  اهداف آموزشي امتحان مشخص گردد.

    5)  جدول مشخصات آزمون با توجه به موارد زير تهيه شود :                                           

            1|5- درج اهداف ومحتوا درجدول

            2|5 – درج طبقات حيطه شناختي در جدول  

            3|5- مشخص نمودن انواع سؤالات آزمون

            4|5- مشخص نمودن تعدادسؤالات امتحان

6) سؤالات امتحاني بايد ميزان تحقق اهداف آموزشي را ارزيابي كند.

7) صورت سؤال ومسأله روشن ،واضح و شيوا باشد.

8) سؤال مختصر ،ساده وسليس نوشته شود

9) سؤال طوري طراحي تهيه شود كه به طور مستقيم به هدف مورد اندازه گيري مربوط باشد.

10) سؤال بايد موضوع مهمي را مورد سنجش قرار دهد .

11) زما ن مناسب پاسخگويي به هر سؤال با توجه به قدرت متوسط دانش آموزان محاسبه وقيد شود.

12) سؤالات از نظر آيين نگارش ورسم الخط واضح ومشخص باشد ودر آن علائم دستوري ونقطه گذاري دقيقاً رعايت گردد.

13) سؤال وجواب از نظر علمي ،آيين نگارش ،زمان پاسخ گويي ،بارم باز بيني شود تا خطا به حداقل برسد .

14) درسؤال هايي كه هدف آن ارزشيابي ميزان فهم دانش آموزان است ونه دقت محاسباتي ،از اعداد ساده استفاده شود .

15)پاسخ (راهنماي تصحيح )هر سؤال به طور دقيق وكامل به همراه ريز نمرات متعلقه نوشته شود واز ارجاع به صفحات كتاب خود داري شود .

16)حتي الامكان توضيحات ضروري در متن سؤال آورده شود ودر داخل پرانتز درج نگردد .

17)متن سؤال براي همه دانش آموزان يك مفهوم راالقا كندتا همه بتوانند پاسخ مشخصي ارائه كنند .

18)انتظار خود را از دانش آموزمشخص نموده ودر صورت لزوم واحد مقياس ،ميزان دقت مورد انتظار در پاسخ گويي بيان شود.

19)در صورتي كه مسأله اي ،راه حل هاي مختلف داشته باشد ،بايستي بدان اشاره وموضوع در راهنماي تصحيح نوشته شود

20)حتي الامكان از به كار بردن كلمات منفي در متن سؤال خود داري شود ودر صورت ضرورت ،كلمات منفي مشخص گردند .

21)از به كار بردن كلمات منفي در منفي پرهيز شود .

22)در طراحي سؤال سطوح مختلف ارزشيابي (آسان ،متوسط بالا ،متوسط پايين ،دشوار )مد نظر قرار گيرد ،

     1|22- سؤالي دشوار محسوب مي گردد كه تا 25در صد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحيح بدهند 

     2|22- سؤالي متوسط بالامحسوب مي گردد كه از 25تا 50درصد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحيح بدهند .        

    3|22-سؤالي متوسط پايين محسوب مي گردد كه از 50تا75درصد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحيح بدهند .

   4|22-سؤالي آسان محسوب مي گردد كه بيش از 75درصد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحيح بدهند .

23طراحي سؤالات بايستي با توجه به ماهيت هر درس انجام گيرد .

24) حتي الامكان از اصطلاحات ،مفاهيم وعلائم به كار برده شده در كتاب استفاده شود .

25) نمره هر سؤال متناسب پاسخ درست آن سؤال باشد .

26) نمره هر سؤال با توجه به مواردذيل در نظر گرفته شود :

     1|26) ارزش نمره اي هر سؤال كمتر از 25% نباشد .

     2 |26) در مواردي كه سؤال داراي چند پرسش است و نبايد ارزش نمره اي هر قسمت كمتر از 25%تعيين شود .

     3|26) هنگام ارزش گذاري سؤالات توجه كافي معمول گردد تا نمره هر سؤال قابل قسمت به تعدادپاسخ هاي سؤال باشد .

     4|26)نمره هر سؤال از نمره اختصاص داده شده به آن بخش از نظر بودجه بندي بيشتر نباشد .

27) سؤالات بر اساس سطوح يادگيري بلوم طراحي شود .به خصوص در بخش حيطه شناختي به طبقات دانش ،درك وفهم ،تجزيه وتحليل ،تركيب وارزشيابي توجه شود .به گونه اي كه تعدادسؤالات در هر يك از سطوح متناسب با اهداف رفتاري وبودجه بندي كتاب درسي باشد .

28)سؤالات بايستي تمام فصول كتاب را به طور منطقي تحت پوشش قرار دهد .

29) سؤالات آزمون بايد نمونه كاملي از اهداف آموزشي كتاب درسي باشد .

30) هنگام به كاربردن واژه هايي مثل بررسي كنيد ،مقايسه كنيد و…ملاك پاسخ گويي مشخص باشد .

31) سؤالات بايد به گونه اي طرح شوند كه از نظر علمي بين  متخصصين در پاسخگويي اختلافي نباشد .

32) بهتر است صورت سؤال يا مسأله از پاسخ آن طولاني نباشد .

33) در طرح سؤال در سطوح بالاي حيطه شناختي نبايد كلمه به كلمه از روي متن درس نوشته شود .

34) سؤالاتي كه دانش آموز براي پاسخگويي به آن به ابزار وسايل خاصي نياز دارد بايد دقيقاًتوسط طراح آن درس مشخص گردد.

35) سؤال ها مستقل از يكديگر طرح شوند تا جواب دادن به يك سؤال ،دادن پاسخ به سؤال هاي ديگر كتاب نباشد .

36) سؤالاتي كه داراي چند قسمت مي باشد ،بايد به گونه اي طراحي شوند كه اگر دانش آموز نتواند به يكي از قسمت ها پاسخ دهد از پاسخ دادن به بقيه قسمت ها محروم نگردد.

37) از توضيحات غير ضروري وگمراه كننده در متن سؤال خودداري شود .

38) در طراحي سؤالات كه مبتني بر عقايد شخصي است ،از دانش آموزان خواسته شود تا دلايل وشواهد خود را براي عقيده يا طرز فكر خودارائه كند.

39) در سؤال هايي كه جواب كوتاه دارند (بله –خير)با كلماتي مانند چرا وچگونه تكميل شوند .

40)در صورتي كه رسيدن تدريجي به يك هدف ويا بخش هاي يك سؤال به يك هدف كلي مربوط        باشد ،نسبت به طرح سؤالات چند مرحله اي اقدام شود .

41)عبارتي از سؤال ،راهنماي پاسخ صحيح براي همان سؤال يا ديگر سؤالات نباشد .

42) حتي الامكان از به كار بردن واژه هاي چه كسي ،چه وقت،كجا و…خوداري شود وبه جاي آن كلماتي نظير چرا ،چگونه وبه چه دليل استفاد شود .

43) اگر سؤالي براي رسيدن به جواب صحيح ،راه حلهاي مختلفي داشته باشد درراهنماي تصحيح به آن اشاره شود.

44) به مشخصات ظاهري سؤال (زيبايي،تراكم سؤالها،خط نگارشي ،وضوح نمودار واعداد،شكل و…)توجه شود .

45) چنانچه از نظر تعدادسؤال محدوديتي وجود دارد،ازيك مفهوم سؤال تكراري داده نشود .

46) حتي الامكان ترتيب سؤالات با توجه به تركيبي ازموارد زير تنظيم شود:

     1|46) گروه بندي انواع سؤالها

     2|46) آسان به دشوار

     3|46) به ترتيب مفاهيم عنوان شده در فصلهاي كتاب درسي

     4|46) به ترتيب سطوح حيطه شناختي

47) درچينش سؤالات ،اولين سؤال يك سؤال ساده باشد.

48) راهنمايي لازم ودستورالعمل  براي جلوگيري پاسخ به سؤالات ارائه گردد وبا توجه سؤال ،وسايل مورداستفاده (ماشين حساب ،خط كش و…) زمان ،محل پاسخ ،نوع قلم مورد استفاده و…مشخص گردد.

49) فضاي مناسب براي پاسخ لازم پيش بيني شود.

50) تعداد سؤالات كوتاه پاسخ وگسترده پاسخ متناسب باشد.

51) در طراحي سوالات به واژه ها،عبارات ،ارقام ومسايل كم اهميت تأكيد نشود بلكه ملاك اصلي هدفهاي  آموزشي كتاب درسي باشد .

52)در طرح سؤال از به كار بردن جملات طولاني ،كلمات غير مصطلح ومبهم وضماير ي كه مراجع آنها مشخص نيست بايدپرهيز شود.

53) در مواردي كه سؤال داراي شكل يا پاسخهايي كوتاه ومتعدد باشد نمره آن سؤال نيز به طور مجزا ،     جزء به جزءتهيه وتنظيم شود.

54) سؤالات بايد از محتواي كتاب درسي طراحي شود واز پاورقي ها ،مقدمه ،حذفيات ،بخشهاي مطالعه آزاد سؤال طرح نگردد.

55) در برگه آزمون نمره پاسخ هر سؤال به تفكيك در سمت چپ ورقه ومقابل هر سؤال در رديف مربوط قيد گردد.

56) در برگه آزمون ريز نمرات وجمع كل نمره ي آزمون منطبق با قوانين ومقررات باشد.

57) زمان پاسخ دهي به سؤالات آزمون متناسب با قدرت متوسط دانش آموزان تعيين گردد.ودر صورتيكه ماهيت در سي نياز به داشتن پاسخنامه خاصي باشد طراح بايستي به آن اشاره نمايد.

58) اگر سؤالات در بيش از يك صفحه تايپ شده باشد ،اولاًصفحات شماره گذاري شده وثانياًدر پايان صفحه عبارت «بقيه در صفحه …» درج گردد.

59) سؤالات داراي اعتبار باشند يعني سؤالات رفتار وخصيصه معيني را كه آزمون به منظور اندازه گيري آن ساخته شده است را اندازه بگيرد .وهمچنين سؤالات بايد داراي قوه ي تميز باشد وبه عبارت ديگر سؤال بايد بتواند بر اساس ملاكهاي آزمون بين دانش آموزان قوي ومتوسط وضعيف تميز دهد.

60) در سؤالهاي كامل كردني كه براي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي به كار مي روند ،تعدادزياد جاي خالي منظور نشود

61) جاي خالي سؤالها تاآنجا كه ممكن است در قسمت پاياني سؤال قرار گيرد .

63) از به كاربردن كلماتي چون ،همه ،بعضي وقتها ،غالباًوهرگز در سؤالات صحيح وغلط خوداري شود .

64) در سؤالهاي صحيح –غلط سعي شود طول سؤالهاي صحيح وطول سؤالهاي غلط هم اندازه باشد.

65) در طرح سوالات جور كردني فهرست پاسخها بايد بع طور منطقي مرتب شود.  .

66) در طرح سؤالات چند گزينه اي ،طول گزينه درست بايد در سؤالات مختلف تغيير كند

67) سؤالات آزمون بايد به زباني نوشته شود كه در حد درك وفهم دانش آموزان باشد.

68) از دادن سؤالهاي انتخابي خودداري شود.

69) اگر سؤالهاي آزمون نياز به تفكر ،جدول بندي وترسيم داشته باشندبراي امتحان وقت اضافه در نظر گرفته شود .

70) تعدادسؤالات يك آزمون را با توجه به جميع شرايط دانش آموزان ،محتواي كتاب ،آب وهوا ،تجهيزات وتجهيزات وامكانات و…تعيين گردد.